Bejaarden zijn niet achterlijk - te veel juf Anken in de gezondheidszorg

Goed zo, mevrouw, u doet het héél goed! De verpleegkundige, een heuse juf Ank, waarschijnlijk is ze in een vorig leven ook kleuterjuf is geweest, kijkt er echter een beetje zuur bij. Haar patiënt doet eigenlijk helemaal niet zo goed mee. Ze heeft al een keer een beetje bozig moeten zeggen dat ze wél serieus moet blijven. “Anders kunnen we net zo goed stoppen”. Dat dat geen dreigement maar een vluchtroute was zag ze nog net op tijd in.

De patiënte is bijna 90, flink doof en een beetje zenuwachtig. Ze krijgt een longonderzoek: knijper op je neus en op commando in- en uitademen door een buis. Is ingewikkelder dan het klinkt (en niet alleen voor bejaarden zonder ervaring met medische tests). Het duurt dan ook even voor ze hem doorheeft. Bij een van de eerste pogingen ziet ze zichzelf zitten - met knijper op de neus hardop puffen en hijgen voor een pinnige kinderjuf - en krijgt de slappe lach. En omdat ik dezelfde genen heb én precies weet wat ze nu denkt is het voor mij ook niet te doen om niet te lachen.

Juf Ank laat geen barst in haar strakke smoelwerk zien en worstelt door met vriendelijk doch beslist communiceren zoals ze heeft geleerd op de cursus. Nee, IN de mond mevrouw. Ik ga u helpen. HEEL goed. U doet het heel goed. Alleen nog een klein beetje ...

Bij de volgende poging doet mijn moeder weer braaf haar best en ik pulk met heel veel aandacht wat pluisjes van mijn panty. Omdat ik zeker weet dat als we ook maar even oogcontact hebben we weer in lachen zullen uitbarsten. Om alles en niks, de absurditeit en de treurigheid van dit alles. Ride si sapis.

Dat taalgebruik, die houding. Ja, ze is doof, en vergeet wel eens wat. Soms moet je iets herhalen. Maar dat wil niet zeggen dat ze een peuter is. Die hele betutteling. Ik weet wat mijn moeder daarvan denkt en kan het alleen maar met haar eens zijn. We zeggen natuurlijk niks, daar zijn we te braaf voor. Pas als we even later alleen zijn zegt hardop: ze doen net of ik achterlijk ben.

Wat doet u het goed!, kreeg ze ook te horen toen ze op haar 87 voor het eerst in het ziekenhuis lag. Alleen maar omdat ze de operatie had overleefd en in bed lag zonder al te veel te zeuren over pijn en waarschijnlijk aangeboden heeft om de kamervloer straks lekker even te dweilen Zo veel complimentjes kreeg ze dat ze op een bepaald moment in haar onschuld vroeg "of ze haar niet verwarden met iemand anders". Ze vond het op zich wel fijn, al die aandacht, maar ook wel een beetje apart. Het is een bikkel, en van een generatie en familie waar je niet bent opgevoed om te zeuren, om eerst om anderen te denken en dan pas voor jezelf. De generatie die als kind een tik op hun vingers kreeg als ze met links wilden schrijven in plaats van een stickerkaart en een nintendospelcomputer voor elk druppeltje plas op de pot.

Ze heeft het vaak gezegd. Vriendelijkheid en gemeend medeleven, dat is fijn, dat is ook haar eigen instelling en dat waardeerde ze dan ook echt wel in de benadering van het ziekenhuis toen. Maar soms missen ze net de plank en slaat het door in betutteling. Ze is bijna 90, geen 4.

"En ze denken soms dat we achterlijk zijn".

Roept ze verontwaardigd. In de volle wachtkamer waar de rest van haar patiënten nog zit te wachten. Op het geluidsvolume van een wat dove bijna 90 jarige, die niet doorheeft dat de verpleegkundige in kwestie net weer haar hoek om de hoofd van de deur steekt.

En daar moest ik dan ook wel weer om lachen.