woensdag 24 februari 2010

Over bewustzijn, hersenen en religie

Bewustzijn, wat is dat? Dat vroeg me ik eigenlijk al heel jong af. Ik moet een jaar of 8 zijn geweest. Ik zie me nog zitten, we waren aan het buitenspelen en een vriendinnetje was aan het springtouwen. Ik zag haar benen bewegen en vroeg me af: hoe komt dat eigenlijk? Wie bestuurt die benen? Ik zeker niet, háár Ik!? Maar wat is een Ik dan en waar zit dat en hoe werkt het en waarom doet zij zoals ze doet en niet anders? Ik (...) vroeg dat hardop maar formuleerde het nogal knullig en bovendien waren de andere meisjes vooral bezig met de vraag welke Charlies Angel zijn later wilden worden. (En jammer dat er geen volwassene is geweest die me heeft verteld welke boeken te lezen of welke studie ik later zou moeten gaan doen als dat me echt interesseerde...want ik vind het bere-interessant!)

Ik ben nu het boek Kopstukken van Jeroen Geurts aan het lezen, waarin diverse bekende wetenschappers aan het woord komen over o.m. hersenen, bewustzijn, vrije wil en het wetenschap-versus-religiedebat. Interessant om te lezen (als je de pagina's oevrslaat waarin hij verslag doet over zijn eigen taxi-ritten en de kofjes koffie in zijn hotel).
Boeiende onderwerpen en vooral ook interessant om de meningen en onderzoeken van verschillende kopstukken met ieder hun eigen (wetenschappelijke) achtergrond op een rijtje te zien.

Bijvoorbeeld. In het hoofdstukje over religie (au, wespennest!) gaan Daniel Dennet en Richard Dawkins als rasechte atheisten stevig tekeer tegen elke vorm van religie, heeft de wetenschap inmiddels volgens hen voldoende aangetoond dat er voor het ontstaan van de aarde en de levende wezens daarop geen God nodig is geweest. Andere wetenschappers vinden dat religie en geloof prima samen kunnen. Er worden wat leuke onderzoeken beschreven waarbij werd gekeken in de hersenen van mensen die vaak godsbelevingen hadden (inderdaad zijn er wel verschillen met mensen die dat niet hebben) en -andersom- werden bij mensen gebieden in de hersenen geprikkeld in de hoop een gevoel van god/mystiek/gevoel een te zijn met alles (beetje afhankelijk van de culturele achtergrond hoe de proefpersoon het omschrijft) op te wekken.

Een subtiteltje van dat hoofdstuk was dan ook:


heeft God onze hersenen gecreëerd of hebben onze hersenen (een) God gecreëerd?

Dat hoop ik ooit nog eens opgelost te zien. Ondertussen heb ik er zelf wel een bepaald gevoel bij.
Maar wat ik nu van jullie wil weten:

Vind je dit soort onderwerpen ook zo boeiend? En wat denk jij van bovenstaande vraag? (En vul even de enquette in rechtsboven!)

17 opmerkingen:

  1. 'k Heb 'm ingevuld! God is de Maker:

    http://kids4truth.com/Dyna/Watchmaker/English.aspx

    BeantwoordenVerwijderen
  2. SMULLEN!!!! En dat jij als kind over zulke dingen vragen had, herken ik helemaal. Die religietheorieen en die neuropsychologie heb ik allemaal doorgespit. Daarbij blijf ik wel trouw aan mezelf. Van jongs af aan heb ik een gevoel dat er een God is en dat het ingewikkelder in elkaar zit (of misschien eenvoudiger?) dan wij allemaal denken met ons driedimensionale verstand. Als je alle bijna-dood ervaringen naast elkaar legt, lijken ze sterk op elkaar. Ik kan me niet voorstellen dat die mensen liegen met de dood voor ogen. Ik heb zelf een kind meegemaakt in mijn praktijk die met 6 maanden bijna dood was. Toen zijn opa dood ging(3 jaar later!), zei hij: "Hij mocht wel helemaal door die pijp. Ik moest terug!" Hij kende het woord tunnel niet, maar hij beschreef hem wel! Eerlijk gezegs bgeloof ik getuigen meer dan mensen die wetenschappelijke conclusies trekken uit gegevens die mogelijk niet compleet zijn. Maar ik blijf het bere-interessant vinden om er over te lezen!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Die studie die verklaard waarom die benen bewegen heb ik dus gedaan. Maar ben nu zelf steeds meer geïnteresseerd in de psychologische mysteries van het brein.

    Ennuh, ik ben van het brein dat een god heeft gemaakt.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. als 'god' zou bestaan, welke versie zou dan de 'juiste' zijn? God, allah, thor, shiva? Of eentje wiens verschijningsvorm beter aansluit bij mijn moraal?

    Zolang het niet bewijsbaar is gaat mijn voorkeur toch echt uit naar feiten en redelijke verklaringen.
    In mijn ogen is het dan ook erg vreemd dat intelligente mensen zich laten verleiden tot het geloven in een cirkelredenering.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Oh dat heb ik ook altijd een super interessant onderwerp gevonden en nog steeds. Ik ben ervan overtuigd dat mensen teveel het hoofd als 'ik' zijn gaan ervaren en het lichaam (waarvoor je meer moet voelen dan beredeneren) te weinig. Volgens mij is god 'het al' dus alles wat er is en niet is en heeft god ons niet gecreëerd en hebben wij god niet gecreëerd. (een soort kip en ei verhaal). Mensen kunnen wel filosoferen, dat is wel super bijzonder vind je niet? Ik kom er altijd weer op één ding uit. Mijn 'ik' weet het niet en is dus alles mogelijk.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. ik kan er niets aan doen, maar ik geloof dat God de maker is.
    en geloof valt nu eenmaal niet te beredeneren.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Ik geloof niet in een god, maar zeg nooit dattie er niet is.
    Want wat er niet is, kun je niet zien. Maar wat je niet kunt zien, is niet per definitie niet aanwezig.

    Ook ik had altijd vragen als waarom doet een lijf dit, wie bedenkt dat, waarom gedraag je je zoals je doet. Ookal wil je soms helemaal niet zo doen.
    En uiteindelijk, nu met 24 lentes jong, toch die ene studie gaan doen die me eigelijk al jaren wel trekt, maar waarvoor ik nooit het lef had om er echt aan te beginnen.
    Dus, als het meezit, ben ik over zo'n 4 a 5 jaar psycholoog. Dan maar hopen dat ik het volhoud.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Volgens mij is het ook belangrijk of je wel wilt geloven. Wat voor de een onomstotelijk vaststaat, is voor de ander een toevalligheid. Ik denk dat God ons beperkt heeft gemaakt, met de onmogelijkheid om dit allemaal te vatten. Maar het blijft een mooi filosofie-onderwerp!

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Met dit soort dingen kan ik mezelf gek maken. Het denken erover dan. Het interesseert me wel. Sowieso de vraag waarom doen mensen,wat ze doen. Heb je soms wel zoveel keuze, bij je eigen keuze, etc. etc.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Hoe ouder ik word, (bijna 56, ik bedoel) hoe meer ik me verwonder over de "schepping" hoewel ik het een infantiele gedachte vind dat het door "Iemand" geschapen zou zijn. Nee, geen persoonlijke God voor mij, maar o laten we niet te veel blindvaren op wetenschap of religie. Beide kunnen dodelijk zijn.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Het blijft bijzonder, geloven in intelligent design.. Ik kan me nu niet meer voorstellen dat ik erin zou geloven terwijl ik mijn kinderjaren het bestaan van God toch als een absolute waarheid heb beschouwd. Juist omdat ik me heel bewust los heb gemaakt van religieus dogma's zou ik ook nooit meer als agnost door het leven kunnen (niet dat ik dat wil). Dus wat mij betreft is er echt geen God. Wel heel veel dingen die we (nog) niet kunnen verklaren maar geen God.

    Ik kan aan de ene kant wel begrijpen dat mensen zaken juist niet verklaard willen hebben om een bepaalde mystiek te behouden. Ikzelf vind juist de verklaringen die we vinden voor hoe dingen in elkaar zitten onwijs indrukwekkend en bijzonder.

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Niet alles is verklaarbaar, beredeneerbaar, ik geloof in mystiek, in energie die niet in formules te passen is. Levenskracht, chi, vertrouwen en vooral positieve kracht/positief denken. Dat is niet hard te maken, maar bestaat wel en is van vitaal belang voor allerlei processen van leven en vooruitgang (ook in het zakelijk leven).

    BeantwoordenVerwijderen
  13. De dichter Marsman schreef:

    Ik ben een God in het diepst van mijn gedachten. Als kind vond ik dat schokkend, nu begrijp ik het steeds beter. Wij zijn waarschijnlijk allemaal van godenstof gemaakt.

    BeantwoordenVerwijderen
  14. Wat een interessante vraag. Ik neig er naar te zeggen dat onze hersenen God hebben gecreëerd. Maar dat is mijn gevoel en misschien heeft God het gevoel wel gecreëerd? Met andere woorden: ik weet het niet.

    BeantwoordenVerwijderen
  15. Inderdaad erg interessante onderwerpen! Weet je wat in dit verband een interessant boek is: 'Geloven in een God die niet bestaat'. Alleen de titel vind ik al geweldig.

    BeantwoordenVerwijderen
  16. Dit vind ik dus ook heel interessant om te lezen!! Staat op mijn boekenlijstje. Ben benieuwd....

    BeantwoordenVerwijderen
  17. Wat leuk, al dze reacties. Goed om te horen hoe jullie erover denken! En links en boekentips zijn altijd welkom, dank!

    Ik vind vooral dat iedereen zelf moet blijven denken en geloven wat ie denkt en gelooft, maar als jullie het mij zouden vrgen (wat denk jij eigenlijk?) dan ben ik een aanhanger van de (vooral exacte) wetenschap, en neig naar de kant van de "materialistische kijk", d.w.z. dat ik denk dat we echt niets meer of minder zijn dat de bedrading van onze hersens (plus een belangrijk laagje cultuur!) en dat alles te verklaren is door goed in de hersenen te peuteren en zoeken.

    Ik geloof dat God of religie of het "ietsisme" van Plasterk vooral bedacht om de gaten in onze kennis op te vullen en als antwoord op angsten en onzekerheden in het leven.

    Aan de andere kant lees ik ook Pim van Lommel bijvoorbeeld, en heb ik warme gevoelens voor het boedhisme (zou dat eigenlijk ook niet echt een godsdienst willen noemen) en zou het misschien wel een fijn gevoel vinden dat er wellicht "meer" is. Durf blijkbaar toch niet de stap van agnostisch naar atheistisch te maken.

    En Annemiek: ook het idee zelf van godenstof te zijn is mooi. Het is ook maar hoe je God definieert.

    BeantwoordenVerwijderen

Laat maar horen!